Czytelnia

Psychoterapia jako dekodowanie programów

PODZIEL SIĘ:

psychoterapia wolność wyboruCzy zastanawiałeś się kiedyś, w jakim stopniu podejmujesz własne decyzje, a w jakim realizujesz to, co w tobie „zaprogramowano”?

W serialu „Westworld” emitowanym na programie HBO występują „hosty” – androidy wyglądające w pełni jak ludzie (dopiero chirurgiczne „grzebanie” w trzewiach pokazuje kable i trybiki), zachowujące się, jak ludzie i myślące, że są ludźmi. Twórcy serialu zadbali, aby widzowie nie wiedzieli, kto jest człowiekiem, a kto robotem.

Hosty, w swojej „androidowej (filmowej) rzeczywistości”, myśląc, że są ludźmi – cierpią, cieszą się, do czegoś dążą i czegoś unikają. W „ludzkiej (filmowej) rzeczywistości” wykonują tylko zaprogramowane algorytmy – stałe procedury wykonywania czegoś. W odpowiednim momencie pojawiają się tam, gdzie mają się pojawić, zachowują się tak, jak mają się zachować. Myślą i czują tylko to, co zostało w nich zapisane. Oczywiście dokonują pewnych wyborów, lecz są to wybory spośród możliwości wskazanych przez programistów. W którymś momencie (jak przystało na serial, który ma dostarczać rzesz widzów) niektóre hosty wyłamują się spod kontroli ludzi. Choć właściwie do końca nie wiadomo, czy jest to ich – prawdziwie niezależna do oprogramowania – decyzja, czy też realizacja nowych programów. Nie mają tu jasności bohaterowie filmu – ludzie i hosty. Nie mają tej jasności także widzowie.

Decyzje czy programy?

Czy zastanawiałeś się kiedyś, w jakim stopniu podejmujesz własne decyzje, a w jakim realizujesz to, co w tobie „zaprogramowano”?

To, że wiele z twoich działań polega na realizacji napisanych przez kogoś innego „programów” jest pewne. Nie ty przecież wymyśliłeś/łaś sposób zawiązywania sznurowadeł i zasady zachowania przy stole…

O większości programów w swoim umyśle nawet nie mamy świadomości. Niektóre z „programów” sterujących zachowaniem to biologiczne dziedzictwo (np. zadbać o pożywienie i schronienie, spotkać partnera/partnerkę, mieć dzieci, przekazać im swoje „programy” – wychować je). To programy „ogólnoludzkie”.

Wiele „programów” to część kultury. Tyle programów, ile kultur. Mamy algorytmy określające, jak mają zachowywać się, do czego dążyć, czego się bać i o czym powinni marzyć chrześcijańscy mieszkańcy Zachodniej Europy. Są też algorytmy dla muzułmanów z Afryki, Afroamerykanów z południa USA, itd. „Programowaniem” jednostek w skali masowej zajmują się instytucje (np. państwa, szkoły, kościoły), media, społeczności (takimi narzędziami wskazywania „właściwych” sposobów postępowania są np. „krzywe” lub pełne uznania spojrzenia, nagany i pochwały, akceptowanie w grupie bądź odtrącenie.)

Są także „programy”, które obowiązujące tylko w pojedynczych rodzinach. To np. rodzinne przekazy dotyczące potraw świątecznych, traktowania mężczyzn przez kobiety, postępowania wobec konfliktów, sposobów radzenia sobie z emocjami.

Programy jawne i ukryte

Niektóre programy są jawne – te w skali społeczeństwa („należy pomagać słabszym, a dzieci wysyłać do szkoły”) i w skali rodziny („w naszej rodzinie wszyscy mężczyźni ciężko pracowali na utrzymanie swoich żon i dzieci”).

Są też „ukryte programy”. Tymi w skali społeczeństw zajmują się socjologowie. Przedmiotem zainteresowania „ukrytymi programami” rodzin i jednostek zajmują się psychologowie i psychoterapeuci.

Na ogół algorytmy zapisane na „twardych” dyskach naszych umysłów sprawdzają się. Pomagają nam osiągać zaprogramowane cele – zawiązywać sznurowadła, kończyć szkoły, znajdować pracę, tworzyć związki, płodzić dzieci, które następnie mozolnie programujemy na to, na co nas zaprogramowano. Więc nie myślimy – jak „hosty” z filmu „Westworld” – że o naszych życiowych wyborach zadecydowano przed naszymi narodzinami i bez pytania nas o zdanie.

Kłopot pojawia się, gdy algorytmy przestają odpowiadać rzeczywistości. To problem zwłaszcza dzisiaj, gdy zmiany są tak częste i powszechne i nie da się już postępować wg. przepisów powstałych w przeszłości.

Bycie „posłuszną i grzeczną dziewczynką” mogło sprawdzać się w patriarchalnej rodzinie, w której nie było miejsca na kobiety mówiące o swoich pragnieniach i dążące do ich zaspokojenia. W sytuacji, gdy kobiecie przychodzi samej decydować o tym, co ma wybrać i jak się zachować zawodzi algorytm – „rób to, co ci każą”. Mężczyzna „zaprogramowany” na bycie tym, który utrzymuje rodzinę gubi się, gdy żona zarabia więcej niż on.

Psychoterapia ku wolności

O psychoterapii możemy pomyśleć, jak o procesie odkrywania naszych wewnętrznych „programów”. Zaczyna się on od rozpoznawania, jak one działają, jak wpływają na nasze życie, na ile sprzyjają osiąganiu naszych celów. Nie jest to proste bowiem wydają się nam czymś zewnętrznym wobec nas i nienaruszalnym, a nie specyficznym sposobem myślenia i działania.

Po rozpoznaniu algorytmu przychodzi czas na jego ocenę i – jeżeli uznamy, że warto – modyfikację lub całkowitą rezygnację. To też bywa trudne. Wymaga czasem m.in. poradzenia sobie z lojalnością wobec rodziców, którzy żyli wg. „programu” uznanego przez nas za szkodliwy i którzy przekazali go nam.

Rezygnacja z nieużytecznego algorytmu wymaga stworzenia nowego – nowej procedury osiągania tego, co dla nas ważne. Tu przydaje się otwartość i odwaga.

Na szczęście radzeniu sobie z tymi wyzwaniami pomaga terapeuta – takie dodatkowe oczy i uszy, dodatkowy „umysł” który ułatwia nam spojrzenie z „zewnątrz” na „programy” i wynikające z nich działania.

A gdy uporamy się „programami” i przestaniemy być „hostami” będziemy mogli nareszcie – tak wolni, na ile to możliwe – budować życie, które będzie nasze i dla nas.

Artur Brzeziński

fot. serietotaal.nl


« Powrót



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

BĄDŹMY W KONTAKCIE

Integra - Pracownia Psychoterapii i Psychoedukcji

Integra - Pracownia Psychoterapii i Psychoedukcji

Białystok, ul. Warszawska 34, III piętro
tel. 608 686 376
WYŚLIJ DO NAS WIADOMOŚĆ

Używamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki. Więcej informacji jest dostępnych na stronie Wszystko o ciasteczkach.

Akceptuję
X | Zamknij

Ruch, ciało, emocje - warsztat rozwoju osobistego

Zapraszamy 24.11.17 na kolejny warsztat rozwoju dla Pań.

Dowiedz się więcej